De didactiek van Tafels oefenen met Stip

1. Doelen: het kerndoel

Tafels oefenen met Stip gaat over de tafels van vermenigvuldiging en de deeltafels. In de nieuwe kerndoelen rekenen-wiskunde van SLO staan ze bij kerndoel 10:

De leerling redeneert en rekent met gehele en decimale getallen.Kerndoel 10, doelzin 10A. Daaronder staat “memoriseren van getalrelaties, splitsingen van getallen tot 20 en de tafels van vermenigvuldiging, en deze kennis vlot en wendbaar toepassen”.

Uit het hoofd kennen is dus niet genoeg: een kind moet de tafels ook vlot en wendbaar gebruiken. Daarom leert de app eerst begrijpen wat keer is, dan slim rekenen met tafels die je al kent, en pas daarna alles door elkaar. Bij het kerndoel staat ook het omdraaien als voorbeeld: 3 × 5 en 5 × 3 zijn evenveel.

De kerndoelen beschrijven wat een kind aan het eind van de basisschool kan, niet in welke groep. De groepen zijn een richtlijn; de nieuwe leerlijnen van SLO verschijnen in 2027. De app is gemaakt voor groep 4 tot en met 8: in groep 4 en 5 leert een kind de tafels, in de groepen daarna houdt het ze vlot.

2. Opbouw: kleine stappen, pas verder als het vlot gaat

Stips tuin heeft twaalf momenten op drie kaarten. In de moestuin leert je kind wat keer is, op de bouwplaats rekent het slim met tafels die het al kent, en bij de oogst komen de deeltafels.

• Eerst groepjes, dan de som. In de Potjes telt je kind eerst plantjes in potjes die evenveel hebben, en kiest het de plussom die erbij hoort. Daarna wordt die plussom een keersom: 2 + 2 + 2 is 3 × 2.
• Eerst de steunsommen, dan de rest. De tafels van 10, 2, 5 en 1 komen eerst. Met die tafels vindt je kind later de andere.
• Eerst keer, dan delen. Delen begint pas als de tafels er zijn, en altijd met de keersom als hulp.

Een blokje is zes sommen. Het gaat vlot als hooguit één som niet in één keer goed was. Een som waarbij je kind hulp gebruikte, telt als niet in één keer goed. Een moeilijker niveau komt pas na een vlot blokje, en na drie vlotte blokjes is het moment af. Een kind dat het al kan, is dus snel verder. Een kind dat moeite heeft, oefent langer op hetzelfde niveau.

Bij het instellen kies je de groep. In groep 4 begint je kind in de moestuin, in groep 5 op de bouwplaats en vanaf groep 6 bij de oogst. Wat ervoor komt, blijft open om te herhalen.

3. Slim rekenen met tafels die je al kent

Wie alle honderd sommen los uit het hoofd moet leren, heeft veel te onthouden. De app leert je kind de lastige sommen te vinden met sommen die het al kent. Stip doet het steeds op dezelfde manier voor.

• Eén keer meer of minder. Op de bouwplaats heeft een flat verdiepingen met evenveel ramen. Komt er een verdieping bij, dan is het één keer meer: 6 × 7 is 5 × 7 en nog 7. Gaat er een af, dan is het één keer minder: 9 × 6 is 10 × 6 min 6, dus 60 − 6 = 54.
• Verdubbelen. 4 keer is het dubbele van 2 keer, en 8 keer het dubbele van 4 keer.
• Omdraaien. 3 × 7 is evenveel als 7 × 3. Wie de tafel van 3 kent, weet ook 7 × 3.
• Uit twee steunsommen. 7 keer is 5 keer en nog 2 keer: 7 × 8 = 5 × 8 + 2 × 8 = 40 + 16 = 56.
• Delen met de keersom. 15 aardbeien in 3 mandjes: hoeveel keer 3 is 15? Blijft er iets over, dan is dat de rest: 17 : 3 = 5 rest 2.

Keer en delen hebben in de hele app één vaste volgorde. 3 × 5 is 3 rijen van 5, 3 verdiepingen van 5 ramen of 3 sprongen van 5. Zo ziet je kind steeds hetzelfde beeld bij een som.

4. Vlot, zonder klok in beeld

De tafels moet je kind uiteindelijk vlot kennen. Daarom let de app stil op hoe snel een kale som gaat, zoals 7 × 8. Er staat geen klok in beeld, er loopt geen balk leeg en er komt nooit een opmerking als het langzaam gaat.

• Vlot is: goed, zonder hulp, zonder verbeteren, en het eerste cijfer binnen 3 seconden. En dat op twee verschillende dagen. De app meet tot het eerste cijfer, zodat het typen niet meetelt.
• Eerlijk meten. De eerste som van een rondje telt niet mee, en een som die langer dan 20 seconden duurt ook niet: dan was je kind even weg.
• Tempo uit. Voor een kind voor wie typen of lezen langzaam gaat, zet je in de ouderhoek het tempo uit. Vlot is dan goed zonder hulp, op twee dagen, hoe lang het ook duurt.
• De tuin met alle sommen. Achter in het Stipboek staat elke som tot en met 10 × 10 als plant. Nog niet geoefend is aarde, goed maar nog niet vlot is een spruitje, en vlot is een plant met een aardbei. 7 × 8 en 8 × 7 zijn twee planten.
• Onderhoud. Een som die twee weken niet aan de beurt was, krijgt dorst. Stip stelt dan een kort rondje voor met die sommen en de sommen die nog niet vlot gaan, hooguit acht. Gaat een vlotte som twee keer na elkaar niet vlot, dan wordt hij weer een spruitje.

5. Fouten: elk fout antwoord zegt iets

Bij de tafels maken kinderen steeds dezelfde soorten fouten. De app gebruikt die fouten. De foute antwoorden bij een opgave zijn geen willekeurige getallen, maar fouten die kinderen echt maken. Bij elk ervan zegt Stip wat er misging. In de 728 opgaven zitten 2.149 van zulke valkuilen. Een paar die vaak voorkomen:

Opgeteld in plaats van keer gerekend

Je telde de potjes en de plantjes in één potje bij elkaar. Tel de plantjes van elk potje.

Een groepje te veel

Je telde een potje te veel.

De twee getallen naast elkaar gezet

Je zette de twee getallen naast elkaar. Reken uit hoeveel het is.

Alleen de rijen geteld

Je telde alleen de rijen. Hoeveel planten staan er in één rij?

Een verdieping erbij in plaats van eraf

Je deed er een verdieping bij. Hier gaat er een af.

Bij delen afgetrokken

Je hebt 4 afgetrokken. Tel hoeveel mandjes van 4 je vol krijgt.

Het getal waardoor je deelt als antwoord

Dat is het getal waardoor je deelt. Hoeveel keer 4 is 8?

De rest vergeten

Er blijft er één over. Vergeet de rest niet.

6. Uitleg en hulp

1. Bij een nieuw moment legt Stip het uit met potjes, rijen, stenen of mandjes, in een paar stappen. Die uitleg is er ook later, met de knop Uitleg.
2. Bij een fout zegt Stip wat er misging, en het kind probeert het nog een keer.
3. Gaat het twee keer net niet, dan laat Stip de uitwerking stap voor stap zien.
4. Help geeft de aanpak, niet het antwoord. Stip zegt bijvoorbeeld: “Hoeveel plantjes staan er in één potje?” en daarna “Tel die plantjes één keer voor elk potje.”

Zo hoort een kind niet alleen of het goed of fout is, maar ook waarom, en wat de volgende stap is.

7. Voor elk kind

• Stip leest elke opgave en elke uitleg voor. Een kind kan dus oefenen voordat het goed leest.
• Een kind tikt een antwoord aan of typt het met het cijferpad. Bij delen met rest typt het twee getallen: “5 rest 2”.
• Een ouder stelt in hoeveel sommen een blokje heeft, en zet het voorlezen of het tempo aan of uit.
• Hoe verder je kind komt, hoe meer korte spelletjes er opengaan om vlot te worden: Zaadzakjes, Kikkersprong, Verdieping erop, Aardbeien plukken en Eerlijk delen. Zonder klok in beeld en zonder score.

8. Wat de app niet doet

• De app geeft geen cijfers en neemt geen toets af. De tijd wordt gemeten, maar nooit getoond. Voor elk moment krijgt een kind een sticker in het Stipboek.
• Wat een kind doet, blijft op het apparaat. Een leerkracht ziet dus geen overzicht van de klas; daarvoor is er Stipio op school.
• De app vervangt de les niet. Hij is gemaakt om te oefenen wat in de klas aan bod komt, in het tempo van het kind.
• De tafels van 0, 11 en 12 zitten niet in deze app.

← Terug naar Tafels oefenen met Stip